08december2019
De nieuwsbrief van Kindcentrum De Klinkert...
De juiste schrijfwijze is in beslag nemen. Ook de...
Agenda
19december2019
s middags vrij
20december2019
Alle units vrij
23december2019
Kerstvakantie
24december2019
Kerstvakantie

Gelezen in BN De Stem: Lerarentekort basisschool dreigt.

17-08-2019
West-Brabantse basisscholen luiden de noodklok over het rap toenemende tekort aan leerkrachten. Doordat veel meesters en juffen in de komende vijf jaar met pensioen gaan, worden de problemen alleen maar groter.
Bron: BN De Stem 17-08-2019 door Franka van der Rijt



De uitstroom van al die ervaren krachten wordt op geen stukken na gecompenseerd door instroom van jonge leerkrachten of mensen die vanuit andere beroepen overstappen naar het basisonderwijs.

Voor het nieuwe schooljaar, dat maandag begint, is het maar nét gelukt om de vele tientallen vacatures in te vullen zeggen de Stichting Katholiek Onderwijs Breda (INOS), de katholieke scholenkoepel KPO in Roosendaal, Lowys Porquin in Bergen op Zoom en Borgesiusstichting in Oudenbosch.

,,Het was nog nooit zo hectisch'', zegt plaatsvervangend voorzitter Els Kooijmans (foto) van Lowys Porquin. ,,Zelfs op de laatste dag van de zomervakantie kregen we nog ontslagbrieven binnen van leerkrachten."

Ook KPO-bestuurder Kees Mens zegt dat het 'bijna niet meer te doen is'.

De ervaringen in West-Brabant sluiten aan bij landelijke cijfers die aangeven dat basisscholen moeilijk nieuwe leerkrachten kunnen vinden. Eerder dit jaar stuurden onderwijsministers Arie Slob (ChristenUnie) en Ingrid van Engelshoven (D66) een brief met de nieuwste gegevens naar de Tweede Kamer: in de afgelopen drie jaar verdubbelde het aantal vacatures.

De ministers verwachten in het schooljaar 2023-2024 een tekort van 4200 fulltime leerkrachten. Dat zou in tien jaar verder oplopen tot tienduizend, is de voorspelling in Den Haag.

Door het tekort zijn leerkrachten in de positie om eisen te stellen. Ze ruilen gemakkelijker de ene school in voor een andere. Het basisonderwijs raakt bovendien leerkrachten kwijt aan private bureaus die zich richten op bijvoorbeeld dyslexie of hoogbegaafdheid.

Het is dus niet alleen lastig om leerkrachten aan te nemen, maar ook om ze vast te houden. Het Bredase schoolbestuur INOS is mede daarom een eigen loopbaancentrum gestart.

Help, waar vind ik een leerkracht?

veral hetzelfde geluid. Vraag bestuurders in het West-Brabantse basisonderwijs of het personeelsplaatje voor het nieuwe schooljaar rond is en het zuchten begint. ,,Uiteindelijk is het gelukt, ja. Maar het wordt ieder jaar lastiger. Bijna niet meer om te doen", valt Kees Mens van katholieke scholenkoepel KPO in Roosendaal met de deur in huis.

Plaatsvervangend voorzitter Els Kooijmans van schoolbestuur Lowys Porquin in Bergen op Zoom (31 basisscholen in Bergen op Zoom, Woensdrecht, Steenbergen en Oud-Vossemeer) zegt dat het 'nooit eerder zo hectisch was'. ,,Zelfs op de laatste schooldag voor de zomervakantie kreeg ik nog ontslagbrieven van leerkrachten binnen."

Zorgen ook bij Borgesiusstichting die 14 scholen in Halderberge, Rucphen en Moerdijk aanstuurt. ,,Het was lastiger dan lastig. Werving van nieuwe medewerkers gaat continu door", meldt Robert-Jan Koevoets, verantwoordelijk voor personeelsinzet bij Borgesiusstichting.

Dat laatste is absoluut waar, verzekert bestuursvoorzitter Nicole van Son van INOS, de Stichting Katholiek Onderwijs Breda (28 scholen, 10.000 leerlingen). ,,Het zit iedere dag in je hoofd." In april stonden bij INOS 40 vacatures open. Die zijn inmiddels op 3 na ingevuld.

In de afgelopen twee jaar nam Lowys Porquin zo'n 80 mensen in dienst. Leerkrachten, maar ook schooldirecteuren, conciërges, administratieve krachten en, niet te vergeten, de invallers. Personeel aannemen is één, maar zie ze maar eens vast te houden.

Over invallers gesproken: de eigen vervangingspoules van de schoolbesturen zijn opgedroogd. Het zoeken naar mensen die bij ziekte of zwangerschapsverlof van docenten ingevlogen kunnen worden, gaat onophoudelijk door. Van Son is daarbij een nieuwe weg ingeslagen. Sinds augustus 2018 werkt INOS met 'Phoenix', een eigen loopbaancentrum dat niet alleen 65 invalkrachten onder de vleugels heeft, maar deze leerkrachten de mogelijkheid biedt zich verder te ontwikkelen of te specialiseren en onderzoek te doen.

De verwachting is dat het docententekort in de komende jaren alleen maar groeit. ,,Veel 60-plussers gaan met pensioen. De instroom van nieuwe mensen is lang niet genoeg om die uitstroom te compenseren", aldus Kees Mens van KPO. In dat verband speelt volgens Kooijmans nog iets anders: het basisonderwijs raakt (gespecialiseerde) leerkrachten kwijt aan private organisaties. ,,Denk aan audiologische centra of bureaus voor hoogbegaafdheid of dyslexie. Ze bieden leerkrachten de kans om meer te doen met hun kennis", aldus Kooijmans. Vertrek van deze docenten is des te pijnlijker omdat basisscholen in het kader van Passend Onderwijs juist extra begeleiding moeten bieden aan leerlingen met een 'rugzakje'.

Leerkrachten die overstappen naar dit soort bureaus weten dat ze weinig risico lopen, zegt Koevoets. ,,Als ze spijt krijgen, kunnen ze altijd weer terug naar school." Net afgestudeerde leerkrachten zijn in de positie om eisen te stellen. ,,Ze kijken kritisch naar wat een school te bieden heeft. Dat gaat verder dan salaris en uren. Ontwikkelingsperspectief is belangrijk. Als dat er niet is, zoeken ze verder", aldus Koevoets van Borgesius.

De personeelskrapte betekent ook dat docenten dicht bij huis aan de slag kunnen. ,,Er was een tijd dat leerkrachten naar de Randstad uitwaaierden. Je ziet nu dat docenten terugkomen naar de eigen regio. Dat is iets positiefs", vindt Koevoets.

Vraag is natuurlijk hoe het lerarentekort opgelost moet worden. Natuurlijk helpt het als het salaris omhoog en de werkdruk omlaag gaat. Daar is niet voor niets voor gestaakt.

,,Maar net zo belangrijk is de status van het vak. Vroeger genoot een leerkracht aanzien. Dat is toch anders nu", vindt Mens. Het vak zelf moet volgens hem ook interessanter worden gemaakt. ,,Alleen al door het oplopende personeelstekort is het noodzakelijk om het basisonderwijs anders te organiseren. Het klassikale concept van gesloten groepen met eigen leerkrachten gaat verdwijnen."

In plaats daarvan komen er meer leerpleinen waar meerdere leerkrachten lesgeven en (individuele) begeleiding bieden. ,,Dat lukt niet in traditionele schoolgebouwen. Bij nieuwbouw, zoals bij basisschool De Stappen in Wouw, kun je daar wel op inspelen." Die nieuwe manier van lesgeven biedt meer dynamiek en is daardoor mogelijk uitdagender voor docenten.

Of instroom vanuit andere beroepen het lerarentekort terugdringt? De vier schoolbesturen en Avans Hogeschool in Breda draaien sinds 2018 een gezamenlijk project voor zij-instromers. Het gaat om hbo'ers en universitair geschoolden die in twee jaar klaargestoomd worden om voor de klas te staan, in de praktijk vooral vrouwen tussen de 30 en 50 jaar.

,,Zij-instromers onderschatten nogal eens de zwaarte van het onderwijsvak. Met als gevolg dat de slagingskans niet zo groot is", ervaart Mens.

Koevoets en Van Son zijn juist enthousiast. ,,Het zijn zeer gemotiveerde mensen die door hun achtergrond wel degelijk van toegevoegde waarde zijn voor een onderwijsteam", aldus Van Son. INOS gaat jaarlijks met vijf zij-instromers aan de slag. Naar verwachting werken er over een paar jaar in West-Brabant enkele tientallen zij-instromers in het basisonderwijs.